Περνώντας το κατώφλι της έκθεση της Iris van Herpen Sculpting the senses στο Kunsthal στο Ρότερνταμ, νιώθεις αμέσως ότι δεν βρίσκεσαι απλώς μπροστά σε μια έκθεση μόδας, αλλά μέσα σε έναν κόσμο που κινείται ανάμεσα στη μόδα, την επιστήμη και την τέχνη. Είναι από εκείνες τις εκθέσεις που δεν τις «βλέπεις» απλώς· τις περπατάς αργά, σχεδόν με δέος, γιατί κάθε κομμάτι απαιτεί χρόνο για να το επεξεργαστείς.
Οι δημιουργίες της Iris van Herpen μοιάζουν περισσότερο με ζωντανούς οργανισμούς παρά με ενδύματα. Φόρμες που θυμίζουν κύματα, νευρικά συστήματα, πλάσματα του βυθού ή κάτι από το μέλλον που δεν έχουμε ακόμα φανταστεί. Υλικά απροσδόκητα, τεχνολογίες όπως το 3D printing, αλλά και χειροποίητες τεχνικές συνυπάρχουν με απόλυτη αρμονία. Τίποτα δεν είναι τυχαίο· όλα έχουν μια σχεδόν επιστημονική ακρίβεια και ταυτόχρονα μια ποιητική ευθραυστότητα.
Αυτό που σε κερδίζει περισσότερο είναι η αίσθηση κίνησης. Ακόμα και ακίνητα, τα φορέματα δείχνουν σαν να πάλλονται, σαν να αναπνέουν. Το σώμα δεν «ντύνεται» απλώς — μεταμορφώνεται. Η μόδα εδώ δεν ακολουθεί το σώμα, το επαναπροσδιορίζει.
Το σύμπαν της Iris van Herpen
Η έκθεση ξεδιπλώνεται μέσα από θεματικές ενότητες που λειτουργούν σαν κεφάλαια ενός μεγαλύτερου αφηγήματος. Κάθε ενότητα εστιάζει σε έναν βασικό άξονα της δουλειάς της: τη σχέση του σώματος με τον χώρο, την έννοια της κίνησης, τη σύνδεση με τη φύση, τη βιολογία, τη ρευστότητα, αλλά και τη συνεργασία της μόδας με την επιστήμη και την τεχνολογία. Τα φορέματα δεν παρουσιάζονται χρονολογικά, αλλά νοηματικά — σαν να συνομιλούν μεταξύ τους πέρα από συλλογές και σεζόν.
Form & Motion
Η σχέση του σώματος με την κίνηση. Φορέματα που δεν είναι στατικά, αλλά σχεδιασμένα να μεταβάλλονται καθώς ο άνθρωπος κινείται, σαν να αντιδρούν στον αέρα, στη βαρύτητα και στον ρυθμό του σώματος.
Nature as Code
Η φύση ως δομή και όχι απλώς ως έμπνευση. Κοράλλια, κύτταρα, μυκήλια, νευρωνικά δίκτυα μεταφράζονται σε φόρμες και επιφάνειες, αποκαλύπτοντας πώς τα φυσικά συστήματα επαναλαμβάνονται σε κάθε κλίμακα.
Material Alchemy
Ο πειραματισμός με τα υλικά στο επίκεντρο. Παραδοσιακά υφάσματα συνυπάρχουν με τεχνολογικά και βιώσιμα υλικά, ανακυκλωμένα πλαστικά και βιολογικές ίνες, δημιουργώντας κάτι εντελώς νέο.
Between Body & Architecture
Η μόδα ως αρχιτεκτονική πάνω στο σώμα. Φορέματα που λειτουργούν σαν δομές, κελύφη ή δεύτερα δέρματα, επαναπροσδιορίζοντας τη σιλουέτα και τα όριά της.
Sensory Seas
Έμπνευση από τον βυθό και τη ρευστότητα του νερού. Υλικά που μοιάζουν να επιπλέουν, να πάλλονται και να κινούνται αυτόνομα, θυμίζοντας θαλάσσιους οργανισμούς.
Roots of Rebirth
Η έννοια της αναγέννησης μέσα από τη φύση. Μυκηλιακά μοτίβα, οργανικές δομές και στρώσεις που συμβολίζουν τη ζωή κάτω από την επιφάνεια, εκεί όπου όλα ξεκινούν ξανά.
Technology & Craft
Το σημείο όπου η τεχνολογία συναντά την υψηλή χειροτεχνία. 3D printing, laser cutting και ψηφιακές τεχνικές συνδυάζονται με κέντημα, πτυχώσεις και χειροποίητες λεπτομέρειες.
Beyond Fabric: Η ύλη στη μόδα της Iris van Herpen
Στα φορέματά της van Herpen, τα υλικά παύουν να λειτουργούν απλώς ως ύφασμα και γίνονται δομικά στοιχεία μιας νέας γλώσσας. Μεταξωτή οργάντζα δουλεμένη στο χέρι, τούλι, δαντέλα και βαμβάκι συνδυάζονται με βιομηχανικά και τεχνολογικά υλικά όπως Mylar, θερμοδιαμορφωμένο PETG, ρητίνες και laser-cut πλαστικά. Άλλοτε τα υλικά είναι διάφανα και αιθέρια, στρωμένα σε πολλαπλές επιστρώσεις που θυμίζουν οργανικές μεμβράνες, και άλλοτε αποκτούν γλυπτική ένταση μέσα από πτυχώσεις, κεντήματα, σύρματα και τρισδιάστατες δομές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και τα πειραματικά υλικά: ανακυκλωμένα πλαστικά από τους ωκεανούς, επεξεργασμένα έτσι ώστε να μοιάζουν σχεδόν φυτικά, αλλά και υφάσματα από ίνες μπανάνας ή laser-κομμένα στοιχεία που θυμίζουν κύτταρα, κοράλλια ή μυκήλια. Το αποτέλεσμα είναι μια συνεχή εναλλαγή ανάμεσα στο απαλό και το σκληρό, το φυσικό και το τεχνητό, όπου κάθε υλικό φαίνεται να έχει επιλεγεί όχι μόνο για την υφή του, αλλά για την ιστορία και τη συμπεριφορά του πάνω στο σώμα.
Όλη αυτή η έμφαση στα υλικά και στον πειραματισμό κορυφώνεται τη στιγμή που η έκθεση σε φέρνει πιο κοντά στη διαδικασία δημιουργίας.
Το atelier της Iris van Herpen
Ένα από τα πιο δυνατά σημεία της έκθεσης είναι η αναπαράσταση του atelier της σχεδιάστριας στο Άμστερνταμ. Δεν πρόκειται απλώς για ένα σκηνικό, αλλά για μια ουσιαστική ματιά στον τρόπο που δουλεύει. Εκεί βλέπεις πώς συνυπάρχουν η υψηλή τεχνολογία με το απόλυτα χειροποίητο: δείγματα υλικών, πειραματικές φόρμες, εργαλεία, πρωτότυπα και στάδια εξέλιξης ενός φορέματος πριν φτάσει στην τελική του μορφή.
Το atelier αποκαλύπτει τη διαδικασία πίσω από το αποτέλεσμα — τις δοκιμές, τις αποτυχίες, τη λεπτομέρεια, την εμμονή με την κίνηση και τη δομή. Είναι ίσως το σημείο όπου καταλαβαίνεις πιο καθαρά ότι η Iris van Herpen δεν σχεδιάζει απλώς ρούχα, αλλά χτίζει ιδέες, μελετά το σώμα και το αντιμετωπίζει σαν πεδίο έρευνας. Και με συγκίνησε ιδιαίτερα ότι στο atelier υπήρχαν δείγματα από τα υλικά, τοποθετημένα έτσι ώστε —με προσοχή— να μπορείς να τα αγγίξεις, να νιώσεις την υφή τους, να καταλάβεις πώς κάτι τόσο τεχνολογικό ή πειραματικό παραμένει βαθιά χειροποίητο. Εκεί η εμπειρία γίνεται πιο προσωπική∙ δεν βλέπεις απλώς το αποτέλεσμα, αλλά πλησιάζεις την ίδια τη διαδικασία, σχεδόν σαν να βρίσκεσαι εκεί την ώρα της δημιουργίας.
Earthrise (2021)
Η έκθεση κλείνει εντυπωσιακά με το βίντεο Earthrise (2021), ένα έργο που λειτουργεί σαν οπτικό μανιφέστο της φιλοσοφίας της Iris van Herpen. Το φιλμ δημιουργήθηκε με αφορμή τη συλλογή Fall–Winter 2021/22 και είναι ένας καθαρός φόρος τιμής στην ομορφιά του πλανήτη μας. Μοντέλα ντυμένα με τις γλυπτικές δημιουργίες της τοποθετούνται στις κορυφές των Δολομιτών, σε ένα τοπίο σχεδόν εξωπραγματικό, όπου η μόδα συνομιλεί άμεσα με τη φύση. Ιδιαίτερα δυνατή είναι η στιγμή με τη Domitille Kiger, παγκόσμια πρωταθλήτρια στο skydiving, που «πέφτει» από τον ουρανό φορώντας ένα αιθέριο κομμάτι σε αποχρώσεις του μπλε. Η κίνηση του σώματος, ο αέρας, το ύψος και το απόλυτο κενό ενισχύουν το αίσθημα ελευθερίας αλλά και ευθύνης απέναντι στο περιβάλλον. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: κοίτα τον κόσμο από ψηλά, θαύμασέ τον — και προστάτευσέ τον.
Το Earthrise δεν λειτουργεί απλώς ως συνοδευτικό βίντεο μιας συλλογής, αλλά ως προέκταση της ίδιας της έκθεσης. Υπενθυμίζει ότι στη δουλειά της Van Herpen η μόδα δεν είναι αποκομμένη από τον κόσμο γύρω μας· είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη φύση, την κίνηση και την ανάγκη για σεβασμό και διατήρηση του πλανήτη.
Έχοντας δει την αντίστοιχη έκθεση Iris van Herpen “Sculpting the Senses” στο Musee des Arts Decoratifs στο Παρίσι, αυτό που με κέρδισε ξανά ήταν η πληθώρα των υλικών που δημιουργεί, εφευρίσκει και συνδυάζει η Ολλανδή σχεδιάστρια μόδας. Υλικά που δεν περιμένεις να συναντήσεις στη μόδα, που κινούνται ανάμεσα στην επιστήμη, τη φύση και την καθαρή φαντασία. Και τελικά, αυτό είναι που μένει πιο έντονα: η αίσθηση ότι κάθε φόρεμα είναι αποτέλεσμα έρευνας, πειραματισμού και μιας διαρκούς αναζήτησης για νέες μορφές έκφρασης.
Φεύγοντας, είχα αυτή τη γνώριμη αίσθηση που αφήνουν οι δυνατές εκθέσεις: το κεφάλι γεμάτο εικόνες και την αίσθηση ότι πέρασαν μπροστά από τα μάτια σου όχι απλώς φορέματα αλλά κομμάτια τέχνης που ξεπερνούν τις τάσεις και τις σεζόν. Μια υπενθύμιση ότι η μόδα μπορεί να είναι πείραμα, όραμα και συναίσθημα μαζί. Και ότι, κάποιες φορές, αξίζει απλώς να σταθείς μπροστά σε ένα φόρεμα και να το αφήσεις να σου μιλήσει και να σου διηγηθεί την ιστορία του.
«There is so much in fashion that is unexplored», λέει η Iris van Herpen — και αυτή η έκθεση μοιάζει ακριβώς με μια πρόσκληση να κοιτάξουμε τη μόδα πέρα από τα όριά της.
📍Πού γίνεται και πότε;
Η έκθεση “Sculpting the Senses” πραγματοποιείται στο Kunsthal Rotterdam, Hall 2, έναν χώρο που έχει διαμορφωθεί ειδικά για να σε βυθίσει στις πολυαισθητηριακές δημιουργίες της Van Herpen.
Διάρκεια: 27 Σεπτεμβρίου 2025 έως 1 Μαρτίου 2026.
